High and Low (Cennet ve Cehennem) Film Analizi ve Göstergebilimsel İnceleme

FİLM KÜNYESİ

• Orijinal Adı: Tengoku to Jigoku (Cennet ve Cehennem)
• Yönetmen: Akira Kurosawa
• Senaryo: Hideo Oguni, Ryūzō Kikushima, Eijirō Hisaita (Ed McBain’in King’s Ransom romanından uyarlama)
• Oyuncular: Toshiro Mifune (Kingo Gondo), Tatsuya Nakadai (Müfettiş Tokura), Tsutomu Yamazaki (Fidyeci)
• Tür: Suç, Dram, Kara Film
• Yapım Yılı: 1963
• Süre: 143 Dakika
• Ülke: Japonya

A) ÖZET

Filmin başlangıcı bir toplantıyla başlar. Ayakkabı fabrikasının hissedarları Gondo’ya iş birliği yapmayı teklif ederler. Bu fikre göre; hepsi birleşerek düşük maliyetli yeni tasarımlar yapmayı ve yüksek hisseli yaşlı adamı aradan çıkarmayı planlar. Gondo ise genel müdür olacaktır ama yaşlı adama ihanet etmeyi kabul etmez; uzun yıllar yanında çalışmıştır ve bunu kendisine yediremez. Kafasında yeni fikirler vardır. Uzun vadede maliyeti yüksek, kaliteli ve güzel ayakkabılar yapmak ister.

Diğer hissedarlar bu fikre karşı çıkar ve Gondo’nun sağ kolunu yanlarına alırlar. Gondo, sağ koluna ve karısına hissesinin %13 değil, %47 olduğunu açıklar. Bu sırada Gondo’ya oğlu Jun’un kaçırıldığına dair telefon gelir; ancak yanlışlıkla şoförünün oğlu Shinichi kaçırılmıştır. Eve polisler gelir ve olayı çözmeye çalışırlar. Fidyeci yanlış çocuğu kaçırmasına rağmen yine de fidye istemektedir. Çocuğun yaşayıp yaşamaması Gondo’ya bağlıdır.

Gondo arada kalmıştır; bir tarafta bir çocuğun hayatı, diğer tarafta ise yıllarca biriktirdiği serveti bulunmaktadır. Yapacağı iş, geleceği ve ailesinin hayatı bu paraya bağlıdır; Gondo için işi her şeyden önemlidir. Gondo başta fidyeyi ödemeyeceğini söyler ama içten içe üzüntü duyar ve ödemeye karar verir. Fidyeyi tramvaydan atar ve çocuğu köprüden alır. Paranın bulunduğu çanta pek kullanılmayan bir modeldir ve alıkoyucu bundan kurtulmak isteyeceği için polisler içerisine bir toz yerleştirmişlerdir. Toz ıslandığında kötü koku, yandığında ise pembe duman çıkaracaktır.

Shinichi’nin yardımı ve ipuçlarıyla fidyecinin suç ortaklarını bulurlar fakat suç ortakları aşırı doz eroinden ölmüştür. Son şansları basınla yalan haber yaymaktır. Suç ortaklarının hâlâ yaşadığına fidyeciyi inandırırlar; böylece fidyeci onları tekrar öldürmek için geri gelir, polis fidyeciyi yakalar ve fidyeci idam cezası alır. Pederle görüşmeyi reddeder, son isteği olarak Gondo ile yüzleşir.

B) GÖSTERGE ÇÖZÜMLEMESİ

C) DİZİSEL VE DİZİMSEL GÖSTERGE

Filmdeki temel karşıtlıklar (dikotomiler) şu şekildedir:

• Siyah – Beyaz
• Zengin – Fakir
• Yüksek – Düşük
• Merhametli – Merhametsiz
• Güç – Acizlik

D) KODLAR

Filmde insanın sıfırdan başlayarak, mücadele ederek başarıyı kazanabileceği ama aslında önemli olanın insani değerlerini kaybetmemesi olduğu vurgulanmaktadır. Kendi kanından olmayan bir çocuğun hayatını kurtarabilmek için tüm servetini tramvaydan atmaktadır. Fidyeci insani duygularını yitirmiştir; istediği başarıyı kazanamadığı gibi Gondo’nun başarısını da kıskanmakta ve ona zarar vermek istemektedir. Gondo’nun yüksekteki ve görkemli evi “yükseği”; fidyecinin altta kalması ve onu kıskanması “düşüğü” tasvir etmektedir. Filmin sonunda yüzleşirler ve fidyeci iyi/güçlü olduğunu söylerken ağlamakta, delirmektedir.

E) METAFOR VE METONİMİ KULLANIMI

Filmin siyah beyaz olmasına ve olumsuz olaylar zinciriyle gelişmesine rağmen; olayların çözülmeye başlaması kısmında, yakılan çantadan çıkan dumanın pembe renkte oluşu, güzel haberi simgelemektedir. Duman aynı zamanda eski çağlarda iletişimin önemli bir unsuruydu. Pembe oluşuyla birlikte sevinci ve neşeyi göstermektedir.

F) SONUÇ

Filmin sonunda Gondo ve fidyeci yüzleşiyor. Fidyecinin “Nasılsın?” sorusuna Gondo, “İyi olmaya çalışıyorum,” derken burada aslında yaşanan tüm olumsuzluğa rağmen insanın iyi olması gerektiğine dikkat çekiliyor. “Bay Gondo, neden sen ve ben birbirimizden nefret etmek zorundayız?” derken; aslında tüm insanlığa bir mesaj veriliyor.